Łukowo

W początku XIX wieku, zapewne dla Grabowskich, wybudowano tu na miejscu dawniejszej siedziby klasycystyczny pałac, przebudowany następnie w 1877 roku, zapewne już dla nowych właścicieli Niemców Martinich. Piętrowy, o dobrych proporcjach, z trójkątnie zwieńczonym ryzalitem na osi, kryty niskim dachem czterospadowym. Łukowo występuje w dokumentach co najmniej od 1387 roku, kiedy to dziedzicem był Jan z Łukowa Łukowski. W 1388 roku Jozjasz z Łukowa toczył spór z kasztelanową santocką o konia wartości pięciu grzywien. W XVI wieku jeszcze własność Łukowskich, potem Trąmpczyńskich, Sobockich, a działy posiadali tu też Mylińscy. W XIX wieku Łukowo było własnością Grabowskich. Przebywali tu między innymi Adam Mickiewicz w czasie swej wielkopolskiej „powstaniowej" peregrynacji w 1831 roku, jego brat Franciszek, żołnierz powstania listopadowego, który tu był rezydentem aż do 1859 roku, a także poeci: Stefan Garczyński i Wincenty Pol. Po Grabowskich Łukowo przeszło w ręce Niemców Martinich, w których posiadaniu pozostawało aż do drugiej wojny światowej. W roku 1939 właścicielem Łukowa był Niemiec K. Martini. Majątek w 1926 roku liczył 1013 hektarów i miał gorzelnię oraz cegielnię.

Wypocznek w Wdzydzach Kiszewskich